Bộ công cụ

Những lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao

Những lĩnh vực nào có nguy cơ tham nhũng cao nhất hiện nay? Hầu hết chúng ta đều có thể nhận thấy, trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng, tham nhũng xảy ra ở hầu hết các lĩnh vực như: kinh tế, chính trị, hành chính, giáo dục- đào tạo, y tế,….. nhưng mức độ tham nhũng ở mỗi lĩnh vực là khác nhau và tham nhũng thường phổ biến và tập trung chủ yếu ở những lĩnh vực như kinh tế; quản lý tài chính, sử dụng ngân sách nhà nước, quản lý tài sản công;  tín dụng, ngân hàng; đầu tư, xây dựng cơ bản; y tế giáo dục; tư pháp, thanh tra, kiểm tra.
 

Tham nhũng trong lĩnh vực quản lý kinh tế

Quản lý kinh tế là lĩnh vực xảy ra hiện tượng tham nhũng phổ biến nhất với tần suất nhiều nhất cùng số tài sản rất lớn. Trong lĩnh vực này, tham nhũng thường diễn ra ở các khâu như: công tác lập, kiểm duyệt, dự toán ngân sách nhà nước hàng năm; trong quản lý thu ngân sách Nhà nước; quản lý chi ngân sách nhà nước; trong quản lý doanh nghiệp.

Tham nhũng trong lĩnh vực quản lý tài chính, sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công

Có thể nói, lĩnh vực quản lý tài chính, sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công chính là “mỏ vàng” cho những đối tượng có hành vi tham nhũng. Một trong những nguyên nhân chính khiến tham nhũng nảy sinh và phát triển trong lĩnh vực này là do tâm lý coi tài sản của nhà nước là đồ miễn phí của một bộ phận công chức. Trong lĩnh vực quản lý tài chính, sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công, hành vi tham nhũng chủ yếu xuất hiện ở các đơn vị được thụ hưởng ngân sách nhà nước và được giao quản lý các tài sản của nhà nước.

Tham nhũng trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng

 
Những lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng cao
 
Tín dụng, ngân hàng là một trong những lĩnh vực mà tham nhũng đang diễn ra vô cùng nghiêm trọng. Đây là một trong những lĩnh vực luôn chứa đựng những điều kiện thuận lợi để tham nhũng có thể nảy sinh, tồn tại và phát triển. Trên thực tế, phần lớn những vụ tham nhũng xảy ra trong thời gian vừa qua đề có liên quan một phần nào đó với lĩnh vực tín dụng, ngân hàng.
Xem thêmVì sao tham nhũng vẫn tồn tại?

Tham nhũng trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng cơ bản

Lĩnh vực đầu tư và xây dựng cơ bản cũng là một trong những lĩnh vực xảy ra tham nhũng phổ biến nhất. Nguyên nhân chính là do lĩnh vực này thường có số vốn đầu tư rất lớn từ ngân sách nhà nước, cùng với đó cơ chế quản lý lại tương đối lỏng lẻo, do đó tham nhũng xảy ra nhiều và số tiền thất thoát thường lớn.

Với đầu tư và xây dụng, tham nhũng xảy ra ở mọi công đoạn, từ khâu quy hoạch, lập, duyệt dự án, thiết kế, thi công, thanh tra, kiểm tra, nghiệm thu thanh toán,….

Tham nhũng trong lĩnh vực y tế, giáo dục

Y tế, giáo dục là những lĩnh vực liên quan đến xã hội vì vậy khi tham nhũng xuất hiện ở đây đã gây ra nổi bức xúc của toàn xã hội.

Trong lĩnh vực y tế, vấn đề gây bức xúc nhất hiện nay đó là đạo đức của đội ngũ y, bác sĩ,.. nhiều người không có ý thức trách nhiệm đối với người bệnh; giá thuốc cao bất hợp lý, việc kiểm soát thuốc không được thực hiện một cách nghiêm túc;….

Đối với giáo dục- đào tạo, tham nhũng cũng đang gây bức xúc lớn trong xã hội, ảnh hưởng lớn đến chất lượng giao dục- đào tạo, làm cho lĩnh vực này đang dần được thương mại hóa. Tham nhũng trong giáo dục đào tạo diễn ra ở rất nhiều khâu khác nhau: từ tuyển sinh, chấm thi, kiểm tra, đánh giá đến các khâu khác như dạy thêm, các khoản đóng góp, ứng dụng thiết bị dạy học, bằng cấp, chứng chỉ,….

Tham nhũng trong lĩnh vực tư pháp, thanh tra, kiểm tra

Tư pháp, thanh tra, kiểm tra là lĩnh vực hoạt động bảo vệ pháp luật, đảm bảo sự công bằng và tính nghiêm minh của pháp luật nhưng chính trong lĩnh vực này cũng thường xuyên xảy ra tình trạng tham nhũng, một bộ phận cán bộ đã lợi dụng hoạt động bảo vệ pháp luật, thực hiện công lý để tham nhũng và tiếp tay cho những kẻ tham nhũng vì mục đích vụ lợi.
Đọc thêmDấu hiệu nhận biết tham nhũng

Những hành vi có nguy cơ tham nhũng nên tránh

Không phải ai cũng biết được rằng hành vi mình đang thực hiện là hành vi tham ô, hối lộ vì cho rằng đó chỉ là thông lệ, là thói quen và là văn hóa trong kinh doanh. Nhưng vấn đề sẽ nảy sinh khi những hành vi thông thường đó đi quá giới hạn. Vậy đâu là những thói quen, thông lệ chúng ta cần cảnh giác để tránh rơi vào trường hợp thực hiện hành vi tham nhũng không chủ đích?

Quà tặng và chiêu đãi

Ở Việt Nam hay một số quốc gia khác trên thế giới, quà tặng, chiêu đãi khách hàng hay đối tác làm ăn chỉ là một hành vi hết sức thông thường thể hiện sự tôn trọng và xuất phát từ thiện chí. Thông thường, ở những nước có văn hóa tặng quà trong kinh doanh, hành vi này sẽ tuân theo nguyên tắc có đi có lại; điều này có nghĩa là bạn tặng quà và bạn cũng sẽ được khách hàng hoặc đối tác của mình tặng lại cái gì đó để đáp lễ.

Nhưng hành vi này có thể trở thành tham ô, hối lộ khi nó đi quá giới hạn. Nếu món quà và buổi chiêu đãi có thể làm thay đổi các quyết định theo chiều hướng có lợi cho bạn thì điều đó chứng tỏ bạn đang thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Thậm chí cho dù bạn không có chủ đích như vậy nhưng người ta vẫn có thể quy kết rằng bạn đang đưa hối lộ, do đó bạn cần cẩn trọng hơn trong vấn đề này.
 
Những hành vi có nguy cơ tham nhũng nên tránh

Để tránh gặp phải tình huống như vậy, bạn nên xây dựng một “Chính sách tặng quà” rõ ràng trong Bộ quy tắc ứng xử của doanh nghiệp. Những quy tắc này sẽ giúp bạn xác định được những món quà nào là phù hợp, món quà nào không phù hợp và món quà nào có vấn đề. Chính sách này nên bao gồm cả tặng quà, nhận quà và những lưu ý khi tặng, nhận quà.

Việc nhận quà hay tặng quà của nhân viên nên có sự chấp thuận từ cán bộ quản lý cấp trên trực tiếp. Có một số doanh nghiệp có thể thích nhận quà/ tặng quà nhưng một số doanh nghiệp khác thì không. Vì vậy, khi có đề xuất về việc nhận quà hay tặng quà từ phía nhân viên, các cán bộ quản lý nên tự đặt ra những câu hỏi sau:
  • Việc tặng quà, nhận quà đó có trái với quy định của pháp luật hoặc quy định của đối tác hay không?
  • Món quà đó có ảnh hưởng tới tính khách quan khi ra quyết định của người nhận quà không?
  • Món quà đó có tạo tiền lệ trong doanh nghiệp bạn rằng món quà đó là phù hợp chứ không có vấn đề hay không?
  • Món quà đó có thể được coi là hối lộ trong mắt những người khác không?
Trong trường hợp có bất kỳ câu trả lời nào là “có”, bạn hãy cẩn trọng hơn và đưa ra những quyết định lý tính và thích hợp hơn, điều đó sẽ giúp doanh nghiệp bạn tránh khỏi rủi ro tham nhũng.

Đóng góp từ thiện, tài trợ sự kiện

Đóng góp từ thiện, tài trợ sự kiện là những hành vi mang tính nhân văn rất lớn, những trong điều kiện xã hội ngày nay tại Việt Nam, một số cán bộ đã lợi dụng những nghĩa cử cao đẹp này thực hiện tham ô, hối lộ.

Doanh nghiệp của bạn chắc chắn sẽ có những lúc cần đối mặt với các áp lực đến từ cơ quan nhà nước nếu muốn dành được hợp đồng mà bạn đang cạnh tranh. Trong trường hợp đó, bạn có thể sẽ nhận được những đề nghị đóng góp tài chính cho hoạt động từ thiện hoặc hoạt động tập thể do các quan chức bảo trợ, huy động để đổi lấy hợp đồng.

Một điều rõ ràng là việc đóng góp từ thiện, tài trợ sự kiện dễ được chấp nhận hơn so với tặng quà lớn hoặc đưa “phong bì”, đồng thời nó cũng khó phát hiện hơn. Tất nhiên, mọi người sẽ ít chỉ trích những hành vi nhân văn, những nghĩa cử cao đẹp như làm từ thiện. Đồng thời, những hành vi này cũng có những lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp, nó có thể mang đến danh tiếng lớn cho đơn vị kinh doanh nên được nhiều người chấp nhận hơn.

Nhưng có một điều bạn cần rõ ràng, nếu việc đóng góp từ thiện hoặc tài trợ sự kiện này chi phối đến quá trình ra quyết định thì đây vấn là một hình thức “hối lộ trá hình”. Bạn cần chắc chắn rằng số tiền bạn làm từ thiện hoặc tài trợ sự kiện không có bất cứ liên quan nào đến hợp đồng kinh doanh và nó cũng không nên gây ra những hiểu lầm rằng đây là cách thức giành hợp đồng hay vỏ bọc của tham nhũng.

Phí “bôi trơn”

Phí “bôi trơn” hay chi phí không chính thức là trường hợp cần được xem xét một cách đặc biệt. Vì những loại phí này có thể là hợp pháp trong một số trường hợp nhất định nhưng cũng có thể trở thành bất hợp pháp trong một số trường hợp khác.

Ở Việt Nam tương đối phổ biến loại phí này, vì nó được trả cho dịch vụ Nhà nước cung cấp nhằm thúc đẩy tiến độ nhanh hơn, thuận tiện hơn hay đảm bảo kết quả công việc đạt được như mong đợi,…Nhưng nó chỉ thực sự hợp pháp khi các cơ quan có thẩm quyền có quy định và công bố một cách công khai. Khi khoản phí này được công bố một cách rõ ràng có minh chứng, doanh nghiệp của bạn hoàn toàn có thể trả thêm chi phí để được hưởng những dịch vụ tốt hơn. Khoản phí này nên được ghi chính xác vào sổ sách kế toán.

Ngược lại, nếu loại phí trả thêm này nằm ngoài quy định của chính sách, pháp luật và không được niêm yết công khai thì đây sẽ được coi là một khoản hối lộ và doanh nghiệp của bạn có thể phải đối mặt với rủi ro tham nhũng.

Xung đột lợi ích

Có thể nói, các tính huống xung đột lợi ích chính là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng, đặc biệt là tham nhũng trong doanh nghiệp.
 
Những hành vi có nguy cơ tham nhũng nên tránh

Xung đột về lợi ích là tính huống mà người cán bộ công chức có chức vụ cao phải đưa ra các quyết định sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới lợi ích chung và lợi ích riêng của cả nhân họ. Đây chính là nguy cơ dẫn tới những hành vi lợi dụng chức vụ và quyền hạn để vụ lợi cho bản thân. Một số trường hợp xung đột lợi ích dẫn đến hành vi tham nhũng phổ biến nhất là:
  • Cán bộ phụ trách mua sắm của doanh nghiệp bạn trao hợp đồng cung cấp hàng hoá cho thành viên gia đình mặc dù với giá đắt hơn hay có chất lượng kém hơn so với nhà cung cấp khác.
  • Nhân viên của bạn làm thêm cho doanh nghiệp khác hoặc nhận được bồi dưỡng từ nhà cung cấp, khách hàng hoặc đối thủ cạnh tranh, và điều này chi phối quyết định có liên quan đến lợi ích của doanh nghiệp bạn.
  • Lãnh đạo bộ phận nghiên cứu của doanh nghiệp bạn bán thông tin độc quyền và tài sản trí tuệ của doanh nghiệp cho người khác để thu lợi cá nhân.
  • Giám đốc tài chính của doanh nghiệp bạn là thành viên Hội đồng quản trị của doanh nghiệp là đối thủ cạnh tranh với doanh nghiệp bạn.
  • Giám đốc bán hàng của doanh nghiệp bạn có quan hệ chặt chẽ với lãnh đạo Ban quản lý dự án (Bộ phận quản lý đấu thầu) của địa phương/ bộ, ngành.
Để tránh rơi vào những tình huống xung đột lợi ích trên, bạn nên đưa ra những quy định rõ ràng về vấn đề này trong Bộ quy tắc ứng xử của doanh nghiệp. Nó nên bao gồm những nội dung như:
  • Các tình huống xung đột lợi ích và cách hành vi bị nghiêm cấm, bạn nên mô tả tình huống và hành vi vi phạm cụ thể để làm ví dụ.
  • Nghĩa vụ của người lao động trong việc báo cáo, từ chối thực hiện nhiệm vụ nếu có nguy cơ xung đột lợi ích.
  • Nêu rõ quy trình tiếp nhận, xử lý thông tin về xung đột lợi ích, bao gồm: biểu mẫu kê khai, hình thức báo cao và tiếp nhận báo cáo.
  • Trình bày các biện pháp được áp dụng khi có tình huống xung đột lợi ích, chẳng hạn: không thực hiện nhiệm vụ, tạm thời chuyển vị trí công tác hoặc xử lý khi có vi phạm.
Tham khảo thêm: Luật phòng chống tham nhũng và những điều cần biết

Trên đây là những lĩnh vực và những hành vi có nguy cơ nảy sinh rủi ro tham nhũng cao nhất. Để phòng chống tham nhũng một cách hiệu quả cần phát hiện sớm các trường hợp vi phạm trong từng lĩnh vực để ngăn chặn và xử lý kịp thời. Các đơn vị cũng cần tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, vững mạnh có đầy đủ bản lĩnh về chính trị, bản lĩnh đạo dức, có trình độ chuyên môn sâu, sẵn sàng đáp ứng, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Nguồn: Tổng hợp

 
ĐĂNG KÝ NHẬN BỘ CÔNG CỤ
Để có thông tin đầy đủ về Bộ công cụ hướng dẫn Doanh nghiệp nhỏ và vừa phòng, ngừa tham nhũng. Bạn vui lòng điền đầy đủ thông tin và nhấn vào nút ĐĂNG KÝ
Bình luận bài viết (0)

Đối tác

2
3
4
5
6
7
8