Bộ công cụ

Tham nhũng là gì?

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội tiêu cực xuất hiện cùng với sự phát triển của nhà nước, hành vi này là biểu hiện tha hóa của một bộ phận quan chức được giao cho các quyền hạn về chính trị- kinh tế- xã hội

Tham nhũng là gì?

Tham nhũng là một hiện tượng xã hội tiêu cực xuất hiện cùng với sự phát triển của nhà nước, hành vi này là biểu hiện tha hóa của một bộ phận quan chức được giao cho các quyền hạn về chính trị- kinh tế- xã hội,….gây nên hậu quả rất lớn trong tất cả mọi vấn đề của xã hội Việt Nam nói riêng và các quốc gia trên toàn thế giới nói chung.
tham nhũng là gì

Khái niệm chung: Tham nhũng

Theo nghĩa rộng, tham nhũng được hiểu là hành vi của bất kỳ người nào có chức vụ, quyền hạn hoặc người được giao nhiệm vụ, quyền hạn và lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc nhiệm vụ được giao để vụ lợi. Theo nghĩa hẹp, tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi (Luật phòng, chống tham nhũng- 2005).

Người có chức vụ, quyền hạn hiện nay vẫn còn giới hạn ở những người làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc về hệ thống chính trị, nói theo cách khác, là những cán bộ làm việc ở cơ quan tổ chức, đơn vị có sử dụng ngân sách, vốn và tài sản của Nhà nước.

Tội phạm tham nhũng

“Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định tỏng Bộ luật Hình sự, do người có năng lực chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân; xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa”- theo khoản 1, điều 8, Bộ Luật Hình sự.

Từ khái niệm tội phạm nói chung và khái niệm tham nhũng, chúng ta có thể nhận định:  Các tội phạm về tham nhũng là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự, do người  có chức vụ quyền hạn của mình thực hiện trong khi thi hành công vụ một cách cố ý trực tiếp xâm phạm vào hoạt động đúng đắn và uy tín của cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân nhằm trục lợi.

Tài sản tham nhũng

Theo Luật phòng, chống tham nhũng sửa đổi 2007, “tài sản tham nhũng là tài sản có được từ hành vi tham nhũng, tài sản có nguồn gốc từ hành vi tham nhũng”.

Có thể nói, tài sản tham nhũng chính là những phúc lợi xã hội bị tước đoạt, biến thành tài sản riêng của một hoặc một nhóm người.

Đặc trưng của tham nhũng

Theo quy định của Pháp luật Việt Nam, tham nhũng sẽ có những đặc trưng cơ bản sau,

Thứ nhất, chủ thể tham nhũng là người có chức vụ, quyền hạn- nhóm đối tượng có quá trình công tác, cống hiến nên có nhiều kinh nghiệm. Họ thường là những người được đào tạo có hệ thống, là những chuyên gia trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống; là những người có quan hệ rộng và có uy tín xã hội nhất định và thậm chí có thể mang về thế mạnh kinh tế. Chính điều này đã khiến việc điều tra, xét xử hành vi tham nhũng trở nên khó khăn hơn.
 
Đặc trưng của tham nhũng

Thứ hai, chủ thể tham nhũng lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao để vụ lợi cho mình, cho gia đình hoặc cho những người khác. Đây chính là yếu tố cơ bản để xác định hành vi tham nhũng. Đặc trưng thứ ba của tham nhũng là mục đích của hành vi tham nhũng là vụ lợi, là hành vi cố ý. Vụ lợi ở đây được hiểu là lợi ích vật chất hoặc lợi ích tinh thần mà người giữ chức vụ quyền hạn có thể đạt được thông qua hành vi tham nhũng. Như vậy, khi xử lý về hành vi tham nhũng, không bắt buộc chủ thể phải đạt được lợi ích về mặt vật chất.

Biểu hiện của hành tham nhũng

Hiện nay, tham nhũng ở Việt Nam đang ngày càng trở nên tinh vi hơn, và trên thực tế được biểu hiện hết sức đa dạng, dưới nhiều hình thức khác nhau. Theo Bộ luật hình sự, Luật phòng chống tham nhũng năm 2005, những hành vi sau đây sẽ được quy vào nhóm hanh vi tham nhũng:
 
Tham ô tài sản: là lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý.

Nhận hối lộ: là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, trực tiếp hoặc qua trung gian đã nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ

 Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi: là cá nhân vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân

Lạm quyền trong khi thi hành công vụ: là cá nhân vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà vượt quá quyền hạn của mình làm trái công vụ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi: là cá nhân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, trực tiếp hoặc qua trung gian đã nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác dưới bất kỳ hình thức nào, gây hậu quả nghiêm trọng, đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm, để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm hoặc liên quan trực tiếp đến công việc của họ hoặc làm một việc không được phép làm

Giả mạo trong công tác: là cá nhân vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong các hành vi sau đây:

Nguyên nhân dẫn đến hành vi tham nhũng

Tham nhũng là hiện tượng xã hội gắn liền với sự xuất hiện chế độ tư hữu và sự hình thành giai cấp cũng như sự ra đời và phát triển của bộ máy nhà nước, quyền lực nhà nước và các quyền lực công cộng khác.

Có thể nói sự phát triển của các hình thái nhà nước đã tạo tiền đề quan trọng để phát tham nhũng phát triển. Ngoài ra, nhu cầu về lợi ích của mỗi cá nhân cũng là nguyên nhân hàng đầu  khiến tham nhũng mở rộng như hiện nay. Khi yếu tố lợi ích kết hợp với sự lạm quyền của những người có chức vụ, quyền hạn thì khả năng xảy ra hành vi tham nhũng là rất lớn. Nhìn chung, có hai nguyên nhân chính dẫn tới tham nhũng.

Nguyên nhân khách quan của tham nhũng

Do hệ thống chính trị nước ta chậm đổi mới, trình độ quản lý lạc hậu. mức sống thấp, tạo ra các kẽ hở cho tệ tham nhũng nảy sinh và phát triển. Ngoài ra, tham nhũng cũng phát sinh do mặt trái của nền kinh tế thị trường, do sự phân hóa giàu nghèo ngày càng rõ rêt, hầu hết chúng ta đều phải chịu sức ép của việc kiếm tiền, khiến xuất hiện tâm lý tất cả mọi thứ đều có thể mua bán. Một số nét văn hóa như biếu, tặng quà cũng bị lợi dụng để thực hiện hành vi tham nhũng.

Nguyên nhân chủ quan của tham nhũng

Phẩm chất đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên ở Việt Nam đang bị suy thoái, công tác quản lý, giáo dục cán bộ, đảng viên yếu kém. Việc cải cách hành chính vẫn còn chậm và lúng túng, cơ chế “xin - cho” trong hoạt động công vụ vẫn còn phổ biến; thủ tục hành chính phiền hà, nặng nề, bất hợp lý. Không những thế, sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tham nhũng ở một số nơi chưa chặt chẽ, sâu sát, thường xuyên; việc xử lý tham nhũng chưa nghiêm.
Nguyên nhân khách quan của tham nhũng

Chức năng, nhiệm vụ của nhiều cơ quan nhà nước trong đấu tranh chống tham nhũng chưa rõ ràng, thậm chí chồng chéo, thiếu một cơ chế phối hợp cụ thể, hữu hiệu. Ngoài ra, ở nước ta vẫn chưa có những công cụ giúp phát hiện và xử lý tham nhũng hiệu quả; việc huy động lực lượng của nhân dân và sự tham gia của lực lượng báo chí vào công cuộc đấu tranh chống tham nhũng cũng chưa được quan tâm đúng mức.
Đọc thêmVì sao tham nhũng vẫn tồn tại?

Tác hại của tham nhũng

Tham nhũng có thể gây ra rất nhiều hậu quả nghiêm trọng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. 

Thứ nhất, tham nhũng là trở lực lớn đối với quá trình đổi mới đất nước và làm xói mòn lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, đối với sự nghiệp xây dựng đất nước, tiến lên chủ nghĩa xã hội. Một khi nhân dân mất niềm tin với Đảng và Nhà nước, điều đó đồng nghĩa với việc chúng ta đã đánh mất một sức mạnh vô cùng to lớn, và đây cùng là lỗ hổng khiến những thế lực thù địch có thể lợi dụng để chống phá đất nước ta.

Thứ hai, tham nhũng gây thiệt hại vô cùng lớn về tài sản của Nhà nước của tập thể và của công dân. Tham nhũng không chỉ biến tài sản, lợi ích của Nhà nước, của tập thể hoặc của cá nhân thành tài sản riêng của người thực hiện hành vi tham nhũng, mà nguy hiểm hơn, nó còn gây thiệt hại, gây thất thoát, lãng phí một lượng lớn tài sản của Nhà nước, của tập thể, của công dân. 

Thứ ba, tham nhũng xâm phạm, thậm chí làm thay đổi, đảo lộn những chuẩn mực đạo đức xã hội, tha hoá đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước. Điều đáng báo động là việc tham nhũng dường như đã trở thành bình thường trong quan niệm của một số cán bộ, công chức. Có thể nói đó chính là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức một cách nghiêm trọng.

Hơn hết, hành vi tham nhũng còn xâm phạm những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, khi người thực hiện hành vi tham nhũng  là những người xây dựng đời sống, nền tảng, tinh thần cho xã hội như giáo viên, bác sĩ, công an,….
Đọc thêmTác hại của tham nhũng

Giải pháp chống tham nhũng

Tham nhũng gây ra những hậu quả hết sức nguy hại, không chỉ đối với một người hay một nhóm người mà là cả dân tộc. Nó ảnh hưởng tới tất cả các lĩnh vực của đời sống từ kinh tế, đạo đức, chính trị, xã hội,…. Chính vì lý do đó, Đảng và Nhà nước cần có những biện pháp hiệu quả hơn nhằm phòng chống và giải quyết các hậu quả mà tham nhũng đã gây ra.

Một trong những giải pháp quan trọng hàng đầu để ngăn ngừa hành vi tham nhũng chính là công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, các đơn vị. Việc công khai minh bạch trong hoạt động tại các cơ quan nhà nước sẽ giúp người dân nhận biết được các quyền và nghĩa vụ của mình để chủ động thực hiện các quy định của pháp luật cũng như đòi hỏi cơ quan Nhà nước và các cán bộ, công chức nhà nước thực hiện các quy định đó. Ngoài ra, việc công khai, minh bạch cũng khiến công chức nhà nước có ý thức hơn trong việc thực hiện chức trách, công vụ của mình theo đúng thủ tục, trình tự và thầm quyền mà pháp luật quy định.

Giải pháp thứ hai nhằm phòng ngừa hành vi tham nhũng diễn ta mạnh hơn là xây dựng và thực hiện các chế độ, định mức và tiêu chuẩn trong các lĩnh vực quản lý liên quan đến các vấn đề về tài sản, vốn và ngân sách nhà nước.

Thứ 3, để chống tham nhũng, không có cách nào tốt hơn việc tăng cường, kiểm soát các hoạt động công vụ của đội ngũ công chức. Ngoài ra, trong một chừng mực nào đó, chúng ta cũng cần kiểm soát được một số quan hệ xã hội của họ- những quan hệ có nguy cơ bị lợi dụng và nảy sinh tham nhũng.
 
Giải pháp chống tham nhũng

Giải pháp thứ 4 là minh bạch tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức. Cán bộ, công chức Việt Nam phải kê khai tài sản hàng năm để tránh che giấu, tẩu tán tài sản tham nhũng; ngoài việc kiểm kê tài sản của bản thân, cán bộ, công chức Việt Nam cũng cần kê khai tài sản của vợ hoặc chồng và con chưa thành niên.

Thứ 5, cần phân định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức với cấp phó được giao phụ trách các lĩnh vực, những người đứng đầu phải chịu trách nhiệm chung và chịu trách nhiệm trực tiếp đối với lĩnh vực mà mình quản lý; cấp phó chịu trách nhiệm trực tiếp đối với lĩnh vực được giao phó. Ngoài ra, chúng ta cũng cần phân cấp trách nhiệm rõ ràng, chẳng hạn như trong tổ chức xuất hiện hành vi tham nhũng, người đứng đầu sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm.

Những giải pháp phòng chống tham nhũng trên đã minh chứng được hiệu quả trong một phần nào đó, tuy nhiên tình hình tham nhũng ở nước ta vẫn còn diễn ra hết sức phức tạp, đòi hỏi chúng ta cần có những giải pháp hiệu quả hơn, cần liên tục đổi mới công nghệ quản lý và chính sách trong vấn đề này.

Tham nhũng là hành vi nguy hại, là căn bệnh cần đầy lùi của toàn xã hội, và vấn đề phòng chống tham nhũng, đầy lùi hậu quả do tham nhũng gây ra là trách nhiệm của toàn dân, toàn quân ta; là một nhiệm vụ lâu dài và khó khăn. Mặc dù khó khăn, nhưng chúng ta vẫn phải kiên quyết đẩy lùi tệ nạn này để đất nước ta có thể phát triển, trở nên công bằng, công chính hơn và có thể “sánh vai với các cường quốc năm châu”.

Tham khảo thêm: Luật phòng chống tham nhũng và những điều cần biết

Nguồn: Tổng hợp
 
ĐĂNG KÝ NHẬN BỘ CÔNG CỤ
Để có thông tin đầy đủ về Bộ công cụ hướng dẫn Doanh nghiệp nhỏ và vừa phòng, ngừa tham nhũng. Bạn vui lòng điền đầy đủ thông tin và nhấn vào nút ĐĂNG KÝ
Bình luận bài viết (0)

Đối tác

2
3
4
5
6
7
8